tanımlarımız | |
|
| 'Yaşam tanımlarımız değişecek' | Samanyolu Haber | 12.12.2010
11:02 |  | | NASA Jeolojik Araştırmalar Biriminden bir grup biliminsanı, geçtiğimiz hafta arsenikle beslenmekle kalmayıp bu zehri DNAsında yapı taşı olarak kullanan bir bakterinin bulunduğunu açıkladı.
Bu buluşun yaşamın tanımını değiştireceği ve uzayda hayat arayışına dair çalışmalarda ufuk açacağı yorumları yapıldı. Bu hafta iki mikrobiyologla, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Münevver Ufuk Hasdemir ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Önder Ergönülle bu heyecan verici buluşu konuştum.
Ufuk Hanım, bu buluşun hikâyesiyle başlayalım. Bir mikrobiyolog durup dururken arsenikle beslenen bir bakteri var mıdır gibi bir düşünceyle mi hareket eder, yoksa daha evvelki birtakım bilimsel verileri mi ileri götürmek ister? Yani hadi gidelim de Mono Gölünde şunu arayalım dememişlerdir herhalde.
Bildiğimiz gibi canlıların büyük bir kısmı, yaşamak ve çoğalmak için belirli bir atmosferik oksijene ve belirli iklim koşullarına ihtiyaç gösteriyorlar. Ancak bugün zorlu çevre koşullarında da (yüksek sıcaklık, oksijensiz ortam, vb.) yaşayabilen canlıların var olduğunu biliyoruz. Arsenikte yaşayan bakteriler de bunlardan biri ve varlıkları uzun zamandan beri biliniyor. Bu konuda bir bilgi birikimi oluşmuş durumda. Tabii bu zorlu koşullarda yaşam çeşitliliği giderek azalıyor. Örneğin -40
derecenin nin altında veya +60 derecenin üstünde yaşam çeşitliliği giderek azalıyor. Bu çalışmada, zorlu yaşam koşullarına sahip Mono Gölünün mikrop florası üzerine çalışan araştırıcılar, gölden izole ettikleri bir bakterinin arseniği, hücre yapı taşı olarak kullanabildiğini ileri sürmektedirler.
Evet, bunlara zorlu çevre koşullarının bakterileri demek daha doğru. Çok yüksek tuz konsantrasyonunda yaşayabilen bakteriler var. Halofil bakteriler deniyor bunlara, tuzu seven bakteriler. Zorlu çevre koşullarında yaşayan bakterilere bir diğer örnek olarak asidofil (asit seven) bakterileri verebiliriz. Okyanusların binlerce metre derinliklerinde de yaşayabilen bakteriler var. Araştırmanın yapıldığı Mono Gölü de kimyasal kompozisyonu nedeniyle hayatın araştırılması yönünden ilgi çekici bir yer.
Evet. Dip sularının göle karışmasının kesilmesinden bu yana göldeki tuz konsantrasyonu giderek artmış. Tuz dışında, göl, arsenik içeriyor ve alkali bir pHya sahip. Yani nötr veya asit bir ortam değil aksine bazik (alkalik) bir ortam. Asit ortam gibi alkali ortam da bilinen çoğu yaşam formunu tehdit eder nitelikte. Yani bildiğimiz çoğu canlı türünün pek de tercih edeceği bir yaşam ortamı değil bu göl, belli bakteriler dışında.
Bu bilim insanlarının adını da zikredelim; Felisa Wolfe-Simon ile Ariel Anbar ve Paul Davis. Araştırmayı yapanları o göle yönelten Acaba bu bakteri arseniği yapı taşına döndürüyor mu? gibi bir ön soru var mı? Ne arıyorlar o taklit göl ortamında?
Mono Gölündeki bakterilerin çeşitli özelliklerini ortaya koymayı hedefliyor araştırıcılar. Göl ekosistemindeki bakterilerin davranış biçimlerini inceliyorlar. Bunun için gölün kimyasal kompozisyonunu taklit eden kendi hazırladıkları ortamları kullanıyorlar. Bakterilerin üretilebileceği bu ortamlara besiyeri diyoruz. Araştırıcılar besiyerindeki fosfat miktarını giderek azaltıp yerine giderek artan miktarda arsenik ekleyip, göl sedimentinden izole ettikleri bakterileri bu besiyerlerinde üremeye bırakıyorlar. Belli bir süre inkübe ettikten sonra fosfat içermeyen ama belirli miktarda arsenik içeren besiyerinde hızlı bir bakteri üremesi olduğunu saptıyorlar. Sonra da ileri analizlere geçerek, bakteri DNAsının yapısına fosfat yerine arseniğin girdiğini gösteriyorlar.
Şimdi bu buluştan sonra yaşam yeniden tanımlanacak deniyor. Altı önemli elemente, yani hidrojen, karbon, azot, oksijen, fosfor, kükürte yedinci olarak da arsenik eklendi mi demek bu?
Bunu söylemek için biraz erken sanırım. Bir hücrenin yapı taşları dediğimiz zaman ilk aklımıza gelenler arasında hücreyi çevreleyen hücre zarı ve genetik şifreyi taşıyan DNA molekülü. Fosfor, hem hücre zarı hem DNAnın yapısında bulunur. DNA çift sarmallı bir moleküldür biliyorsunuz. Baz, şeker ve fosfat moleküllerinden oluşur. Fosfat iskeleti olmadan DNA molekülü olamaz diye biliyorduk.
Sarsılmadı, yok. Ama bu çalışmada araştırıcılar, Mono Gölünden izole ettikleri bir bakterinin laboratuvarda fosforun bulunmadığı besiyeri ortamında DNAsının yapısına arseniğin girdiğini ve arsenik varlığında DNAnın stabilitesini koruduğunu iddia etmektedirler. Bu çok yeni bir bilgi ve yeni çalışmalarla desteklenmesine ihtiyaç var. Bugüne kadar hücre içi bazı kimyasal reaksiyonlarda arseniği kullanan bakteriler olduğunu biliyorduk. Ama bugüne kadar bilmediğimiz, bir DNA molekülünün yapısına arseniğin giriyor olmasıdır. Araştırmacıların yaptıkları filogenetik analizler bu bakterinin Gammaproteobacteria grubunda Halomonadaceae ailesinin yeni bir üyesi (GFAJ-1) olduğunu göstermektedir.
Bun | | Samanyolu Haber Son Dakika 12.12.2010 | | | YaşamtanımlarımızdeğişecekYaşam tanımlarımız değişecek |
|
| Prof. Dr. Münevver Ufuk Hasdemir: Heyecanlanıyorum, yaşam tanımlarımız değişecek | Zaman | 12.12.2010
07:44 | | |  NASA Jeolojik Araştırmalar Biriminden bir grup biliminsanı, geçtiğimiz hafta arsenikle beslenmekle kalmayıp bu zehri DNAsında yapı taşı olarak kullanan bir bakterinin bulunduğunu açıkladı. Bu buluşun yaşamın tanımını değiştireceği ve uzayda hayat arayışına dair çalışmalarda ufuk açacağı yorumları yapıldı. Bu hafta iki mikrobiyologla, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Münevver Ufuk Hasdemir ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Önder Ergönülle bu heyecan verici buluşu konuştum. | | Zaman En Çok Okunan 12.12.2010 | | | ProfDrMünevverUfukHasdemirHeyecanlanıyorumyaşamtanımlarımızdeğişecekProf Dr Münevver Ufuk Hasdemir Heyecanlanıyorum yaşam tanımlarımız değişecek |
|
| Prof. Dr. Münevver Ufuk Hasdemir: Heyecanlanıyorum, yaşam tanımlarımız değişecek | Zaman | 12.12.2010
02:00 | | | | NASA Jeolojik Araştırmalar Biriminden bir grup biliminsanı, geçtiğimiz hafta arsenikle beslenmekle kalmayıp bu zehri DNAsında yapı taşı olarak kullanan bir bakterinin bulunduğunu açıkladı. Bu buluşun yaşamın tanımını değiştireceği ve uzayda hayat arayışına dair çalışmalarda ufuk açacağı yorumları yapıldı. Bu hafta iki mikrobiyologla, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Münevver Ufuk Hasdemir ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Önder Ergönülle bu heyecan verici buluşu konuştum. | | Zaman Röportaj 12.12.2010 | | | ProfDrMünevverUfukHasdemirHeyecanlanıyorumyaşamtanımlarımızdeğişecekProf Dr Münevver Ufuk Hasdemir Heyecanlanıyorum yaşam tanımlarımız değişecek |
|
| Prof. Dr. Münevver Ufuk Hasdemir: Heyecanlanıyorum, yaşam tanımlarımız değişecek | Zaman | 12.12.2010
02:00 | | | | NASA Jeolojik Araştırmalar Biriminden bir grup biliminsanı, geçtiğimiz hafta arsenikle beslenmekle kalmayıp bu zehri DNAsında yapı taşı olarak kullanan bir bakterinin bulunduğunu açıkladı. Bu buluşun yaşamın tanımını değiştireceği ve uzayda hayat arayışına dair çalışmalarda ufuk açacağı yorumları yapıldı. Bu hafta iki mikrobiyologla, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Münevver Ufuk Hasdemir ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Önder Ergönülle bu heyecan verici buluşu konuştum. | | Zaman Ana Sayfa 12.12.2010 | | | ProfDrMünevverUfukHasdemirHeyecanlanıyorumyaşamtanımlarımızdeğişecekProf Dr Münevver Ufuk Hasdemir Heyecanlanıyorum yaşam tanımlarımız değişecek |
|
|
| |